Logo Centrum Wspierania Rad Pracowników

Jak powołać eksperta i ustalić jego wynagrodzenie?

Jak powołać eksperta i ustalić jego wynagrodzenie? Jak postępować w przypadku, gdy pracodawca odmawia podpisania umowy z ekspertem, blokuje jej podpisanie poprzez zgłaszanie niewykonalnych zapisów lub kwestionuje ustalone wynagrodzenie domagając się jego obniżenia do poziomu absurdalnie niskiego, by zmusić drugą stronę do rezygnacji z umowy?

Takie pytanie otrzymaliśmy od jednej z rad pracowników. Zachęcamy do zapoznania się z odpowiedzią ekspertów.

Ekspert powoływany jest na podstawie uchwały rady pracowników. Ustawodawca nie dopuszcza wpływu pracodawcy na wybór eksperta, jednak może on odmówić udostępnienia radzie żądanych informacji, jeżeli dowiedzie, że ekspert ten pracuje dla konkurencji lub w przeszłości naruszał tajemnicę handlową. W takich przypadkach jest prawdopodobne, że sąd podtrzyma odmowę udostępnienia informacji. Dlatego rada pracowników powinna z własnej inicjatywy zażądać od eksperta uprzedniego podpisania oświadczenia, iż nie współpracuje z konkurentami (najlepiej, aby obowiązywały go standardy poufności dotyczące biegłych rewidentów), a przeciwko niemu nie toczą się żadne postępowania o ujawnienie informacji poufnych i nie był w przeszłości za takie przestępstwa skazany. Jeżeli ekspert będzie pełnił swoje funkcje społecznie, pracodawca po dopełnieniu powyższych środków ostrożności nie ma pretekstu do utrudniania radzie współpracy z ekspertem.

Jednak w przypadku rad pracowników powoływanych w wyborach przez załogę, istnieje potrzeba poważniejszych, płatnych analiz. Pracodawca ma wówczas możliwość piętrzenia trudności.

Wynika to z faktu, iż rada pracowników nie ma osobowości prawnej, nie ma własnych środków finansowych, więc nie może zawrzeć umowy z ekspertem. Taką umowę na wniosek rady pracowników może zawrzeć tylko pracodawca, co daje mu możliwość blokowania współpracy rady z wybranym ekspertem.

W takim przypadku należy zawiadomić Państwową Inspekcję Pracy o naruszeniu art. 19 ust. 4, bowiem blokując powołanie eksperta, pracodawca utrudnia konsultacje. Niestety, ustawa została tak sformułowana, że przepisu tego nie da się zastosować w przypadku, jeżeli rada zamierza zasięgnąć opinii eksperta na temat przekazanej przez pracodawcę informacji nie kwalifikującej się do konsultacji.

W przypadku blokowania przez pracodawcę podpisania umowy z ekspertem, rada pracowników powinna wezwać pracodawcę trzykrotnie do jej podpisania, a w przypadku dalszej odmowy zawiadomić prokuraturę o naruszeniu art. 218 kodeksu karnego (uporczywe i złośliwe naruszanie praw pracowniczych). W przypadku wszczęcia postępowania przez PIP lub prokuraturę, pracodawca będzie się bronił wskazując prawdopodobnie na odmowę podpisania przez eksperta narzuconych przez pracodawcę zapisów umowy lub zbyt wysokie wynagrodzenie. Prokuratura lub PIP będą badać (być może z odwołaniem się do opinii biegłego), czy proponowany przez pracodawcę kształt umowy nie miał na celu blokowania jej podpisania poprzez stawianie zbyt rygorystycznych wymagań. Warto wtedy zwrócić uwagę organom, by zbadały, czy podobnie rygorystyczne zapisy pracodawca stosuje w przypadku innych podmiotów zewnętrznych.

W kwestii sporu o wysokość wynagrodzenia należy go odnieść do wartości obiektywnych, takich jak roczne obroty, suma bilansowa bądź wynagrodzenie wypłacane audytorowi, bowiem świadczą one o potencjalnej trudności powierzanego ekspertowi zadania oceny różnych problemów przedsiębiorstwa. Jeżeli proponowane przez radę pracowników wynagrodzenie dla eksperta kształtowane będzie na zasadach rynkowych i nie przekroczy rozsądnego ułamka obrotów, sumy bilansowej lub wynagrodzenia dla audytora, pracodawca przegra postępowanie i zostanie przymuszony do podpisania umowy.

Przygotowano w ramach projektu Centrum Wspierania Rad Pracowników dofinansowanego ze środków Narodowego Instytutu Wolności Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Wspierania Rozwoju Organizacji Poradniczych na lata 2022–2033.

Logotypy: Komitet Do Spraw Pożytku Publicznego, Narodowy Instytut Wolności, Rządowy Program Wspierania Rozwoju Organizacji Poradniczych